Hoe houd je warmtenetten betaalbaar voor bewoners en zorg je dat kansrijke projecten van de grond komen? Tijdens het commissiedebat ‘Energie voor huishoudens’ op 24 september 2026 vragen Kamerleden aandacht voor stijgende energiekosten en knelpunten bij warmteprojecten. Zij pleiten onder meer voor ondersteuning van projecten die bijna een investeringsbesluit kunnen nemen, terwijl sectorpartijen vooraf voorstellen indienen voor langjarige financiering. Welke oplossingen worden aangedragen, wat verandert er aan de regels voor collectieve warmte en welke vragen staan nog open?
Kamerleden noemen Delft-West als voorbeeld van de financieringsproblemen. Tijdens een werkbezoek horen zij dat de uitbreiding van het warmtenet naar circa 6.000 corporatiewoningen onvoldoende financiering heeft. CDA-Kamerlid Henk Jumelet stelt dat de bestaande Warmtenetten Investeringssubsidie (WIS) hiervoor onvoldoende ruimte biedt. Ook het warmteproject in de Apeldoornse wijk Kerschoten komt ter sprake.
In Kerschoten spelen meerdere knelpunten, blijkt uit de gemeentelijke toelichting voorafgaand aan het debat. De vereiste deelname van minimaal 70% van de woningen in het eerste deelgebied wordt niet gehaald. Daarnaast is nog niet voor alle onderdelen een aannemer gevonden, waardoor de aanleg niet doorgaat zoals voorzien. De gemeente onderzoekt zowel een kleiner warmtenet als het niet aanleggen van het net en de warmtecentrale; de gemeenteraad neemt naar verwachting in december 2026 een besluit.
Verschillende Kamerleden willen kansrijke projecten die bijna een investeringsbesluit kunnen nemen alvast ondersteunen, zonder te wachten op een nieuw financieringsstelsel. Duidelijkheid over de vernieuwde WIS blijft tijdens het debat echter uit. De bestaande regeling is ondertussen beschikbaar: volgens RVO kunnen aanvragen tot en met 30 november 2026 worden ingediend. Onzekerheid over toekomstige ondersteuning betekent dus niet dat iedere subsidiemogelijkheid ontbreekt.
Wat vragen betrokken partijen concreet? Netbeheer Nederland, EBN en vijf publieke warmtebedrijven pleiten voorafgaand aan het debat voor een WIS 2.0, kostendekkende tarieven en een waarborgfonds. Deze instrumenten moeten volgens hen vanaf 2027 beschikbaar zijn en langdurige investeringszekerheid bieden. Zij vragen daarom om middelen in de Voorjaarsnota 2027 voor projecten die vóór 2030 starten, én duidelijkheid over financiering daarna.
Bewonersinitiatieven vragen eveneens aandacht voor hun toegang tot financiering. Energie Samen, de koepel van energiegemeenschappen, wil dat investeringssubsidies toegankelijk blijven voor warmtegemeenschappen, ook wanneer ondersteuning sterker op grotere projectclusters wordt gericht. De organisatie pleit daarnaast voor een waarborgfonds: garanties op leningen kunnen volgens haar de financieringskosten en daarmee de benodigde subsidie of warmterekening verlagen. In dezelfde vooraf ingediende reactie waarschuwt Energie Samen dat het Ontwikkelfonds Warmte eind 2027 uitgeput raakt, waardoor de ontwikkeling van nieuwe projecten kan stagneren.
De zorgen over betaalbaarheid krijgen extra gewicht door de verwachte stijging van de netkosten. De ACM voorziet voor 2027 gemiddeld ongeveer 20% hogere transporttarieven voor elektriciteit en gas. Voor een gemiddeld huishouden betekent dit circa €89 extra voor elektriciteit en €52 extra voor gas per jaar. Die 20% betreft de transportkosten, niet de volledige energierekening. De stijging hangt onder meer samen met investeringen in het elektriciteitsnet en gasnetkosten die over minder gebruikers worden verdeeld.
Daarmee raakt de discussie over warmtenetten ook aan de inrichting van het energiesysteem. Netbeheer Nederland, EBN en de publieke warmtebedrijven wijzen in hun gezamenlijke inbreng op de mogelijkheden van warmteopslag. Door warmte te bewaren voor piekmomenten of een ander seizoen kunnen warmtenetten volgens hen de druk op het elektriciteitsnet verminderen. Zij vragen daarom om warmte-investeringen niet los te zien van de benodigde uitbreiding van het stroomnet.
Naast financiering staat het ontwerp van het Besluit collectieve warmte op de agenda, dat de Wet collectieve warmte praktisch uitwerkt. Het gaat onder meer over informatie aan klanten, toezicht, leveringszekerheid, duurzaamheid en voorwaarden voor kleinere lokale warmtesystemen. Ook de eventuele overname van private warmtenetten door de staat staat in de geagendeerde brieven.
Voor bewoners is vooral de toekomstige tariefvorming relevant. De maximumtarieven voor warmtelevering zijn nu nog gekoppeld aan de gemiddelde kosten van verwarmen met gas; de nieuwe systematiek gaat op termijn uit van de werkelijke kosten van warmtenetten. Dat betekent niet automatisch dat iedere rekening lager wordt: eerder ACM-onderzoek op basis van gegevens uit 2024 laat zowel mogelijke stijgingen als dalingen zien. De ACM benadrukt dat dit geen voorspelling van toekomstige individuele warmtetarieven is en dat kostengebaseerde tarieven pas ingaan wanneer de relatieve betaalbaarheid is gewaarborgd.
De geagendeerde kabinetsbrief van 15 september bekijkt de energierekening breder dan alleen de netkosten. Ook het beëindigen van de salderingsregeling, Europese CO₂-beprijzing via ETS2 en de voorgenomen bijmengverplichting voor groen gas spelen mee. De gevolgen verschillen per huishouden, afhankelijk van onder meer isolatie, verwarmingssysteem, zonnepanelen en mogelijkheden om het energieverbruik aan te passen. De brief wijst er bovendien op dat ontwikkelingen in de gasprijs via de huidige tariefsystematiek kunnen doorwerken in de warmterekening.
Volgens de Kamerinformatie over de geagendeerde Monitor Energiearmoede blijft het aantal huishoudens in energiearmoede in 2025 ongeveer gelijk aan 2024. Het gaat om een laag inkomen in combinatie met hoge energiekosten en/of een woning die moeilijk warm te krijgen is. De vooraf beschreven kabinetsinzet combineert daarom verduurzamingssteun, zoals isolatiesubsidies en financiering via het Nationaal Warmtefonds, met gerichte ondersteuning via het Noodfonds Energie. Die laatste ondersteuning is bedoeld voor huishoudens die op korte termijn onvoldoende mogelijkheden hebben om hun situatie te verbeteren of acuut in de knel zitten.
Wil jij onderzoeken hoe je jouw warmteproject verder brengt, terwijl vragen over financiering en uitvoering nog openstaan? Tijdens het Nationaal Warmte Congres op 8 oktober 2026 bespreek je deze onderwerpen met experts, beleidsmakers en professionals uit de praktijk. De sessie ‘Warmtenet Delft: de weg van ambitie naar uitvoering’ sluit rechtstreeks aan op het Delftse project. In de Financieringskas verdiep je je in financieringsvoorwaarden, risico’s en de vraag wanneer een project voldoende ontwikkeld is om financiering aan te trekken. Zo toets je jouw afwegingen aan praktijkervaringen van anderen. Download de brochure om het programma te bekijken en meld je aan.
Altijd op de hoogte blijven?
Ontvang exclusieve tips en trends direct in je inbox.
