Hoe financier je een energiesysteem dat schoon, betrouwbaar, betaalbaar én eerlijk is? Die vraag wordt steeds urgenter nu de energietransitie wereldwijd te langzaam verloopt. Triodos Bank presenteerde aan de vooravond van de Santa Marta conferentie haar vernieuwde visie op energie. Daarin maakt de bank duidelijk welke rol financiering van de energietransitie kan spelen in de volgende fase van verandering.
De bank richt zich op het financieren van energieopslag, lokale elektriciteitsnetwerken, energiezuinigheid en circulaire toeleveringsketens. Investeringen in de fossiele brandstofindustrie, kernenergie en niet-groene waterstof blijven uitgesloten. Daarmee kiest Triodos voor financiering die niet alleen duurzame energie mogelijk maakt, maar ook helpt om de vraag naar energie structureel te verlagen.
Fossiele brandstoffen voeren wereldwijd nog altijd de boventoon. In 2013 kwam ongeveer 81% van alle energie wereldwijd uit fossiele bronnen. Tien jaar later is dat percentage slechts gedaald naar circa 80%. Die daling van één procentpunt laat volgens Triodos zien dat de wereld nog niet kan spreken van een echte uitfasering. Grote publieke en private investeringen gaan nog altijd naar fossiele brandstoffen. Daardoor blijft de uitstoot hoog en houdt kapitaal het bestaande systeem in stand.
Jacco Minnaar, CCO van Triodos Bank, verwoordt het scherp: “Dit percentage maakt duidelijk dat we nog niet kunnen spreken van een echte uitfasering. We hebben inmiddels het laaghangend fruit in de energietransitie wel geplukt, maar de grootste uitdaging ligt nog voor ons: het structureel verminderen van onze afhankelijkheid van fossiele brandstoffen in verwarming, industrie, transport en consumptie”.
De energietransitie wordt vaak gezien als de overstap van fossiele brandstoffen naar hernieuwbare energie. Volgens Triodos is dat te beperkt. Alleen het vervangen van fossiele bronnen door duurzame bronnen is niet genoeg om een toekomstbestendige energievoorziening te bouwen.
De volgende fase vraagt ook aandacht voor de groeiende energievraag, schaarse grondstoffen, netcapaciteit en sociale rechtvaardigheid. Een schoon systeem moet namelijk ook betrouwbaar, onafhankelijk en eerlijk zijn. Daarom richt Triodos zich nadrukkelijk op oplossingen aan de vraagkant. Denk aan energiezuinige gebouwen, duurzame mobiliteit en systemen die het energieverbruik daadwerkelijk verlagen. Het gaat dus niet om marginale efficiëntiewinst, maar om minder verbruik en minder afhankelijkheid van fossiele energie.
In haar visie onderscheidt Triodos vier samenhangende acties die nodig zijn om de energietransitie te versnellen:
Een belangrijk onderdeel van de visie is de rol van gemeenschapsenergie en lokaal eigendom. Triodos benadrukt dat financieringsmodellen moeten bijdragen aan oplossingen die lokaal gedragen worden. Dat maakt de energietransitie niet alleen duurzamer, maar ook socialer. Lokale elektriciteitsnetwerken en energieopslag kunnen gemeenschappen helpen om meer grip te krijgen op hun eigen energievoorziening. Dat is belangrijk in een tijd waarin de druk op het elektriciteitsnet toeneemt en huishoudens vaker te maken krijgen met onzekerheid over betaalbaarheid. Door financiering te richten op lokale oplossingen, ontstaat een energievoorziening die minder kwetsbaar is. Tegelijkertijd kunnen huishoudens en bedrijven directer profiteren van duurzame investeringen in hun omgeving.
Financiering van de energietransitie kan alleen goed werken als er ook duidelijk en langdurig beleid is. Triodos roept overheden daarom op om consistent beleid te voeren dat zekerheid biedt aan huishoudens, bedrijven en investeerders. Wisselend beleid zorgt voor onzekerheid. Dat geldt bijvoorbeeld voor beleid rond woningverwarming en energiebelasting. Wanneer regels steeds veranderen, worden investeringen uitgesteld en blijven fossiele keuzes aantrekkelijk.
Volgens Triodos moeten overheden schone energie betaalbaar maken, lokale gemeenschappen ondersteunen en vervuilers de echte kosten laten betalen. Ook duidelijke einddata voor het gebruik van fossiele brandstoffen zijn nodig om richting te geven aan investeringen. Minnaar koppelt die noodzaak direct aan de internationale context: “Wereldwijde ambities kunnen alleen succesvol zijn als ze worden ondersteund door concreet nationaal uitfaseringsbeleid en duidelijke financiële prikkels. Alleen zo wordt de energietransitie voorspelbaar, betaalbaar en sociaal rechtvaardig”
De Santa Marta conferentie in Colombia, mede georganiseerd met Nederland, richt zich op de internationale afbouw van fossiele brandstoffen. Volgens Triodos komt deze conferentie op een belangrijk moment. De cijfers laten zien dat ambitie alleen niet genoeg is. De energietransitie vraagt om financiering die richting geeft aan systeemverandering. Niet door fossiele afhankelijkheid iets efficiënter te maken, maar door te investeren in oplossingen die de vraag verlagen, lokale veerkracht vergroten en schone energie toegankelijk maken.
Tijdens het Netwerkevent Financiering Energietransitie van Euroforum staat precies die vraag centraal. Professionals uit de energiewereld, financiële sector en overheid komen samen om te bespreken hoe investeringen de energietransitie kunnen versnellen. Wil je meer weten over het programma? Bekijk dan de website en ontdek hoe financiering kan bijdragen aan de volgende fase van de energietransitie.
Altijd op de hoogte blijven?
Ontvang exclusieve tips en trends direct in je inbox.
